Fransa’da Arabada Ölen 2 Çocuk Uyardı: Sıcak Hava Dalgası Can Alıyor
SICAK HAVA DALGASI AVRUPA’YI KAVURUYOR: UZMANLARDAN ÇOCUKLAR VE YAŞLILAR İÇİN KRİTİK UYARILAR
Arkadaşlar, avrupa tam anlamıyla kavruluyor. O sıcak hava dalgası öyle bir geldi ki, adeta cehennem sıcağı… Hani derler ya “güneş tepede” diye, işte öyle bişey ama katbekat fazlası. Meteoroloji uzmanları uyarıyor: “Bu sıcaklar, 2003 yılını aratabilir!” Hatırlayın o yılı, 70 bin kişi ölmüştü kıta genelinde. Şimdi yine aynı senaryo mu oynuyor diye sormadan edemiyor insan…
Kamu sağlığı uyarıları hep yaşlılara odaklanırdı değil mi? Ama bu sefer iş değişti. Fransa’da pazartesi günü iki çocuğun otomobilde hayatını kaybetmesi, küçük çocukların da bu sıcaklara karşı ne kadar savunmasız olduğunu acı biçimde hatırlattı. İki can… Arabada unutuldukları mı söyleniyor yoksa başka bir sebepmi var, tam detay gelmedi ama bu olayın şoku hala geçmedi. Küçücük bedenler, sıcak bir arabanın içinde… Allah korusun.
Neyse devam edelim… Bilim insanları net konuşuyor: İklim değişikliği yüzünden sıcak hava dalgaları hem daha sık hem daha şiddetli hem de daha uzun süreli hale geldi. Yani bu bir kerelik bişey değil, giderek daha sık yaşayacağız bu kabusu. Avrupa’da bu hafta etkili olması beklenen bunaltıcı sıcakların, neredeyse 2003’teki felaketle yarışabileceği uyarısı yapıldı. O zaman 70 bin kişi ölmüştü, şimdi ne olacak diye korkuyor insan.
Sıcaklıklar yükseldiğinde asıl sıkıntı vücut ısısını düzenlemekte yaşanıyor. Hem yaşlılar hem de küçük çocuklar bu konuda zorlanıyor. Daha az terliyorlar, terleyemeyince de vücut ısıları fırlıyor. Ve çoğu zaman korunmak için başkalarının bakımına ihtiyaç duyuyorlar. Yani yalnız yaşayan bir yaşlı veya küçük bir bebek, bu sıcakta başının çaresine bakamaz ki… İşte bu yüzden uzmanlar ısrarla uyarıyor: “Onları yalnız bırakmayın!”
Lancet Countdown’ın 2026 Avrupa raporu var, çarpıcı rakamlar ortaya koyuyor. Rapor diyor ki: Sıcak hava dalgaları bir yaşın altındaki bebekleri ve 65 yaş üstü kişileri orantısız biçimde etkiliyor. Rakamlar korkutucu… 2015-2024 döneminde yaşlıların sıcak hava dalgasına maruz kalma oranı, 1991-2000 dönemine göre yüzde 266 artmış. Yani neredeyse 3 katına çıkmış durumda. Bebeklerde ise bu artış yüzde 121 olarak kaydedildi. İnanılır gibi değil… Hem bebekler hem yaşlılar, sıcakların hedefinde.
Fransız epidemiyolog Noemie Letellier, AFP’ye yaptığı açıklamada önemli bir noktaya değindi. Dedi ki: “Yaşlıların aşırı sıcaklardan daha ağır etkilenmesi yalnızca fizyolojik değil, aynı zamanda sosyal etkenlerle de bağlantılı.” Yani yoksulluk, yalnızlık ve bakıma bağımlılık gibi durumlar işi daha da zorlaştırıyor. Paris’teki Pitié-Salpêtrière Üniversitesi Hastanesi Geriatri Bölümü Başkanı Jacques Boddaert de bu konuda “sıcaklar yaşlı hastalar için gerçek bir çileye dönüşüyor” diyor. Valla doğru, 80 yaşında bir teyze, klima mı açacak, evde yalnız, kimsesi yok… Çile olmasın da ne olsun?
Boddaert’e göre yaş ilerledikçe vücudun ısıyı kontrol etme kapasitesi azalıyor bir kere. Üstüne üstlük susuzluk hissizayıflıyor. Yani yaşlılar, susadıklarını bile fark etmiyorlar çoğu zaman. Susuz kalmanın belirtilerine geç tepki veriyorlar, o da işi daha da kötüleştiriyor. Bir de kronik hastalıklar var… Kalp hastalığı, tansiyon, şeker… Bunlar için kullanılan ilaçlar da cabası. Özellikle idrar söktürücü etki yapan ilaçlar, sıcak havalarda ek sağlık sorunlarına yol açabiliyor. Yani bir kalp hastası, sıcakta ilacını aldı mı su kaybı daha da artıyor.
Boddaert bir de şu uyarıyı yapıyor: “Yaşlılara bakım veren kişiler yaz aylarında tatile çıkarsa risk daha da büyür.” Hakikaten de öyle… Bakıcısı tatile giden bir amca, kendi başına nasıl idare edecek? Boddaert “Bu durum çok tehlikeli hale gelebilir” diyor. Yani ailelerin bu konuda dikkatli olması şart.
Letellier ise tüm yaşlıların aynı risk düzeyinde olmadığını vurguluyor. Ekonomik güçlük çekenler, kronik hastalığı veya engeli bulunanlar, sosyal olarak yalnızlaşmış kişiler daha kırılgan. Özellikle yalnız yaşayan yaşlı kadınların durumu daha da zor. Çünkü erkeklere göre daha sınırlı kaynaklara sahipler, emekli maaşları düşük, sosyal çevreleri dar… Yani sıcaklar herkesi aynı şekilde vurmuyor, özellikle zaten zor durumda olanları daha çok etkiliyor.
Gelelim çocuklara… Aşırı sıcakların küçük çocukların ölümüne doğrudan yol açması nadir görülse de, yüksek sıcaklıklar bir çok sağlık sorununu tetikleyebiliyor. Journal of Climate Change and Health dergisinde 2024’te yayımlanan bir incelemeye göre, aşırı sıcaklar erken doğum ve düşük doğum ağırlığı gibi olumsuz doğum sonuçlarıyla ilişkilendiriliyor. Yani hamile kadınlar için de risk büyük. Aynı çalışma, çocuklarda acil servis başvurularının, astım ataklarının, sıcak çarpmasının ve okul performansında düşüşün arttığını da belirtiyor. Çocuklar sıcaktan bunaldı mı ders mi çalışacak, zaten okullarda klima da yok çoğunlukla…
Climate Central’ın geçen yıl yayımladığı bir rapor ise işin vahametini gözler önüne seriyor. Rapora göre, iklim değişikliği 200’den fazla ülkede son beş yılda hamileler için riskli sıcak günlerin yıllık ortalamasını en az iki katına çıkardı. İki kat! Yani hamile bir kadın için sıcak çarpması riski, normal bir insana göre çok daha yüksek. Bebek bekleyen annelerin bu sıcaklarda çok dikkatli olması gerekiyor.
Peki ne yapmalı? İngiltere’de Portsmouth Üniversitesi’nden aşırı çevre koşulları uzmanı Doç. Heather Massey’in önerileri var. Diyor ki: “Bol su için, ama günün en sıcak saatlerinde dışarı çıkmayın.” Yani öğlen 11’den akşam 4’e kadar evde kalmak en iyisi. Evleri serin tutmak içinde gündüz saatlerinde perde veya panjurları kapatın. Gece ise pencereleri açarak içeride biriken sıcaklığı azaltın. Basit ama etkili yöntemler…
Bakın, bu sıcaklar birkaç günlük bişey değil. Uzmanlar bir hafta boyunca etkili olacağını söylüyor. Hele İstanbul’da Ankara’da oturanlar bilir, beton yığını şehirlerde sıcaklık iyice çekilmez oluyor. Yaşlıları ve çocukları kontrol edin, komşularınızı arayın, “İyi misin?” deyin. Kimse yalnız kalmasın bu sıcaklarda…
Gelişmeleri takip ediyoruz, bakalım önümüzdeki günlerde bu sıcak dalgası nereleri daha vuracak, can kayıpları artacak mı? Umarız bu uyarılar dikkate alınır da yeni acı haberlern gelmez…
Kaynak: Orijinal Haber
