NASA’nın Sıra Dışı Kurtarma Görevi Başarısız Oldu! Öne Çıkan Kelime: Swift Gözlemevi
NASA, 22 yıllık uzay çalışan Neil Gehrels Swift Gözlemevi’ni atmosferde parçalanmaktan kurtarmaya çalışırken, kritik bir hata yüzünden görevi tamamlayamadı. Gözlemevi, 2004’te alçak Dünya yörüngesine fırlatıldıktan sonra hızla irtifa kaybı yaşamaya başladı ve bu yılın ilerleyen dönemlerinde parçalanması bekleniyor. NASA, bu sorunu çözmek için Arizona merkezli Katalyst Space Technologies’nin geliştirdiği LINK adlı uzay aracını göreve gönderdi. 3 Temmuz’da Northrop Grumman’ın Pegasus XL roketiyle fırlatılan LINK, Swift’e yaklaşıp onu tutup birkaç aylık sürede daha yüksek bir yörüngeye taşımak üzere tasarlandı. Ancak, fırlatmadan kısa süre sonra yönelme problemleri ortaya çıktı ve 28 Temmuz’da sistem arızalandı. LINK, saniyede yaklaşık 9 derece hızla dönüyordu, bu da iletişimin kesintili hâle gelmesine yol açtı. NASA, 28 Temmuz’da LINK’in uzaydaki konumunu sabitlemesini ve yönünü kontrol etmesini sağlayan sistemlerin arızalandığını bildirdi.
Görev ekipleri, LINK ile fırlatmanın ardından iletişim kurmaya çalıştı, ancak iki haftadan az sonra yönelim kontrolü sorunları bildirildi. 15 Temmuz’da Katalyst mühendisleri, erken dönemde ortaya çıkan iletişim ve yönelim kontrolü problemleri üzerinde çalıştığını açıkladı. Yazılım yamaları beklenen sonucu vermedi ve 28 Temmuz’da LINK’in konumunu kontrol eden sistemler arızalandı. Arıza nedeniyle uzay aracı dönmeye başladı ve iletişim kesintili hâle geldi. NASA, LINK’in saniyede yaklaşık 9 derece dönmesini bildirdi. Ağustos ayında iticileri ateşleyerek dönüş hızını azaltmayı başardılar, ama hâlâ devam eden yönelim kontrolü sorunları, NASA’nın Swift’in yörüngesini yükseltme planından tamamen vazgeçmesine sebep oldu.
NASA yöneticisi Jared Isaacman, kararın ardından yaptığı açıklamada, “Bu, ulaşmak için çalıştığımız sonuç değil ancak bu görevin neden denemeye değer olduğunu değiştirmiyor.” dedi. Isaacman, LINK’in buluşma girişiminden mümkün olan bütün dersleri çıkaracaklarını ve edinilen deneyimi sonraki görevlerde kullanacaklarını belirtti. LINK, Swift’i daha yüksek yörüngeye çıkaramayacak olsa da görev tamamen sona ermeyecek. NASA, Katalyst’in LINK ile Swift’e yaklaşmayı ve gözlemeviyle buluşma manevraları gerçekleştirmeyi deneyeceğini açıkladı. Bu süreçte gelecekteki uzay görevlerinde kullanılabilecek teknolojilerin test edilmesi planlanıyor.
Swift Gözlemevi, evrendeki en güçlü patlamalar arasında gamma ışını patlamalarını incelemek için geliştirildi. Bu patlamalar, kara deliklerin oluşumu ya da aşırı yoğun yıldızların çarpışması gibi kozmik olaylarla meydana gelebiliyor. Gözlemevinin yörünge problemi, 2024’te Güneş aktivitesinin yoğun olduğu dönemde başladı. Alçak Dünya yörüngesindeki bütün uydular, atmosferik sürüklenme nedeniyle zamanla irtifa kaybediyor. Güneş aktivitesinin artması, Dünya atmosferini ısıtarak sürüklenmeyi güçlendiriyor ve uyduların yörüngelerinin daha hızlı alçalmasına yol açıyor.
NASA, 2025 yılında LINK uzay aracının geliştirilmesi ve Swift’i kurtarma girişimi için Katalyst’e 30 milyon dolarlık sözleşme vermişti. Katalyst Space CEO’su Ghonhee Lee, yüksek risk ve yüksek getiri barındıran bir görevi üstlendiklerini ve süreç boyunca ulaşılan kilometre taşlarından gurur duyduklarını söyledi. Lee, elde edilen deneyimin gelecekteki buluşma, yakın mesafe operasyonları ve uydu servis görevleri için tekrar kullanılabilecek bir çalışma modeli oluşturmakta değerlendirileceğini belirtti. NASA Astrofizik Bölümü Direktörü Shawn Domagal‑Goldman, görevi Güneş’in faaliyetlerinin oluşturduğu zaman baskısı altında geliştirilen türünün ilk örneği bir girişim olarak tanımladı.
Isaacman’a göre Swift’in yörüngesini yükseltme girişiminin iptal edilmesine rağmen LINK görevi, gelecekte uzaydaki uydulara servis sağlanması konusunda önemli dersler sunacak. NASA ve özel uzay şirketlerinin alçak Dünya yörüngesi ve daha uzak bölgelerdeki faaliyetleri arttıkça bu tür servis yeteneklerinin daha fazla önem kazanması bekleniyor. Isaacman, NASA’nın potansiyel getirinin buna değdiği durumlarda hızlı hareket etmeye ve hesaplanmış riskler almaya istekli olması gerektiğini belirterek, Swift girişiminde de tam olarak bunu yaptıklarını söyledi. Bakalım bundan sonra uzayda neler olacak?
Kaynak: Orijinal Haber
