Avrupa Birliği, ABD ve Çin’in gerisinde kaldığı yapay zeka yarışında ipleri eline almaya hazırlanıyor. Kıta genelinde yedi adet yapay zeka dev tesisi kurulacak ve bunun için tam 10 milyar euro harcanacak. Bu rakam 11,5 milyar dolara denk geliyor. Avrupa Komisyonu’ndan yapılan resmi açıklamaya göre, projeler için en az 20 milyar euroluk özel yatırım çekilmesi hedefleniyor. Yani devlet 10 milyar koyuyorsa, özel sektörden de 20 milyar bekleniyor.
Bakın ne oldu şimdi? AB ülkelerinden o kadar yoğun talep gelmişki, başlangıçta beş tane planlanan dev tesis sayısı yediye çıkarılmış. Millet anlamış artık, yapay zeka olmadan olmayacak. Bu tesisler ne yapacak peki? Gelişmiş yapay zeka işlemcileri, yazılımlar, bulut teknolojileri, yüksek hızlı bağlantı ve dev veri merkezleri… Hepsini bir araya getirecekler. Üstelik bu yeni merkezler, AB ülkelerinde halihazırda faaliyette olan 19 yapay zeka fabrikasına eklenecek. Yani mevcut ağ genişliyor.
AB’nin teknolojiden sorumlu Komisyon Üyesi Henna Virkkunen konuşmuş. Reuters’ın aktardığına göre “Yapay zeka gelişimi hızlanırken, yapay zeka dev tesisleri içindeki hesaplama gücünün ham ölçeğine erişim Avrupa için stratejik bir zorunluluktur” demiş. Adam doğru söylüyor, işler ciddi…
Bu girişim sanayi liderliğinde yürütülüyor. AB fonları ve ulusal fonlardan sağlanan 10 milyar euroya kadar kamu desteği var. Ama asıl hedef, birlik genelinde en az 20 milyar euroluk özel yatırımı harekete geçirmek. Proje ne yapacak? Avrupa’nın yapay zeka hesaplama kapasitesini genişletecek. Kimler faydalanacak derseniz? Start-up’lar, ölçeklenen şirketler, KOBİ’ler, sanayi, akademi ve kamu kurumları… Bunların hepsi gelişmiş yapay zeka modelleri eğitimi için altyapıya erişebilecek.
Dev tesislerde geliştirilen yapay zeka teknolojileri, AB’nin veri koruma, güvenlik ve etik standartlarına tabi olacak. Yani boş ver değil, kurallara uygun iş yapılacak. Teknoloji sağlayıcıları, bulut hizmeti şirketleri, kamu kurumları, yatırımcılar… Hepsibir konsorsiyum oluşturacak ya da özel amaçlı şirketler (SPV) kuracak. Bunlar ihale sürecine katılabilecek.
İnanır mısınız bu tesisler tek bir ülkede tek sahada olabileceği gibi, birden fazla konumda da kurulabilecek. Hatta sınır ötesi mimariyle birden fazla üye ülkeyi kapsayacak şekilde de yapılandırılabilecek. Başvurular rekabetçi bir değerlendirmeden geçecek. Avrupa Yüksek Performanslı Hesaplama Ortak Girişimi (EuroHPC JU) ve üye ülkeler, seçilen tesislerden hesaplama erişim süresini ortaklaşa tedarik edecek.
Gelelim imza atan ülkelere… Toplam 18 üye ülke EuroHPC JU ile ortak tedarik anlaşması imzalamış. Bunlar: Almanya, Çekya, Danimarka, Estonya, Fransa, Finlandiya, Hırvatistan, İrlanda, İspanya, İsveç, İtalya, Yunanistan, Letonya, Litvanya, Macaristan, Polonya, Portekiz ve Slovakya. Hollanda ve Belçika listede yok mesela, enteresan…
Tedarik süreci iki aşamalı olacak. İki ayrı grup halinde yedi tesis desteklenecek. Kamu finansmanı, özel yatırımı çeken bir kaldıraç görevi görecek. Birinci grupta en fazla dört proje var. Her biri ilk aşamada 100 milyon euroya kadar, ikinci aşamada ise proje başına 400 milyon euroya kadar ek AB finansmanı alabilir. Bu gruptaki tesisler, Avrupa’nın şu anki en güçlü yapay zeka fabrikasındaki kadar işlemci kurmak zorunda. İkinci aşamada ise kapasiteyi üç katına çıkarmaları gerekecek.
İkinci grup daha da iddialı. En fazla üç proje desteklenecek. Birinci aşamada 200 milyon euroya kadar, ikinci aşamada ise 800 milyon euroya kadar AB fonu alabilirler. Bu tesisler, en güçlü fabrikadakinin iki katı işlemci kuracak. İkinci aşamada kapasiteyi dört katına çıkarmaları şart.
Gelişmiş yapay zeka, çok özel hesaplama donanımları gerektiriyor. Küresel ölçekte yapay zeka kullanımı hızlanırken, büyük ölçekli altyapıya erişim Avrupa’nın rekabetçiliği için kritik. Konsorsiyumlar, Avrupa’dan veya benzer düşüncedeki ülkelerden donanım tedarik edebilecek. Bir kısmı Avrupalı start-up ve ölçeklenen şirketlere ayrılacak. Böylece Avrupa dijital tedarik zinciri güçlenecek.
AB-ABD ticaret mutabakatının devamı olarak Komisyon, üç büyük ABD’li donanım sağlayıcısıyla niyet mektubu imzalamış. Bunlar AMD, Nvidia ve Qualcomm. Anlaşmalar, projelerdeki grupların ihtiyaç duyduğu çiplere kesintisiz erişim sağlamayı amaçlıyor.
İhale süreci 12 Kasım 2026’da kapanacak. Değerlendirme sonrası kazananlar 2027 başında açıklanacak. İnşaatın 2027’de başlaması için sözleşmeler imzalanacak. Seçilen tesisler, sözleşme imzasından itibaren 18 ay içinde faaliyete geçmeli. Yani 2028 ortaları gibi çalışmaya başlarlar herhalde… Peki bu yatırım AB’yi yapay zeka yarışında öne geçirecekmi, zaman gösterecek.
Kaynak: Orijinal Haber
